Αστροφωτογραφία: συμβουλές για τη φωτογράφιση του νυχτερινού ουρανού και των αστεριών

Το να στέκεστε έξω τη νύχτα, κοιτώντας τα αστέρια εκεί ψηλά, είναι μια πραγματικά μαγική εμπειρία. Σήμερα, χάρη στις εξελίξεις στην τεχνολογία των φωτογραφικών μηχανών, είναι πιο εύκολο από ποτέ να βγείτε έξω και να αποτυπώσετε το θαύμα του νυχτερινού ουρανού.

Εδώ μελετούμε τον τρόπο που λειτουργεί η αστροφωτογραφία, τον εξοπλισμό πού θα χρειαστείτε για νυχτερινή φωτογράφιση, συμπεριλαμβανομένων των βίντεο time-lapse και των εικόνων με ίχνη αστεριών, καθώς και τις καλύτερες τεχνικές και ρυθμίσεις μηχανής για νυχτερινή φωτογράφιση.

Πριν βγείτε έξω για να φωτογραφίσετε, μην ξεχάσετε να ελέγξετε το δελτίο καιρού, καθώς θα χρειαστείτε καθαρό νυχτερινό ουρανό για να πετύχετε τις πιο καθαρές φωτογραφίες αστεριών. Ωστόσο, η μερική νέφωση μπορεί να προσθέσει ατμόσφαιρα στις εικόνες του νυχτερινού ουρανού. Επομένως, γίνετε δημιουργικοί και χρησιμοποιήστε τον καιρό προς όφελός σας. Έχετε το νου σας στον άνεμο: αν τα σύννεφα είναι σχετικά ακίνητα, δεν θα φαίνονται πολύ θολά σε λήψεις όπου χρησιμοποιείτε μακρά έκθεση.

Πάρτε μαζί σας εφεδρικές μπαταρίες και κάρτες μνήμης, φακό κεφαλής και ζεστά ρούχα. Θυμηθείτε να κρατάτε τις μπαταρίες στις τσέπες σας, καθώς εκφορτίζονται πιο γρήγορα όταν εκτίθενται στο κρύο.

Για να τραβήξετε τις καλύτερες εικόνες του νυχτερινού ουρανού, θα πρέπει να βγείτε στη φύση, μακριά από τη φωτορύπανση. Μια σειρά online πόρων, όπως χάρτες φωτορύπανσης και η κλίμακα Bortle, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό περιοχών που είναι κατάλληλες για φωτογράφιση. Αναζητήστε ένα ήσυχο σημείο χωρίς τεχνητό φωτισμό. Τα φώτα της πόλης καλύπτουν τα αστέρια, αλλά το ίδιο συμβαίνει και με την πανσέληνο ή ακόμη και την ημισέληνο, γι' αυτό να ελέγχετε το ημερολόγιο της σελήνης όταν σχεδιάζετε αστροφωτογράφιση.

Η καλύτερη στιγμή για να φωτογραφίσετε τον Γαλαξία στο βόρειο ημισφαίριο είναι μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου, όταν εμφανίζεται πιο ψηλά στον ουρανό. Προσπαθήστε να κάνετε τη λήψη από τα μεσάνυχτα ως τις 5 το πρωί, ιδανικά τις νύχτες με νέα σελήνη. Η περίοδος του Γαλαξία διαρκεί περισσότερο στο νότιο ημισφαίριο, από τον Φεβρουάριο μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Ανατρέξτε σε ιστοτόπους και εφαρμογές για τις ακριβείς ώρες των αστρονομικών φαινομένων, ώστε να προγραμματίσετε σωστά την τοποθεσία και την ώρα της λήψης.

Για να φωτογραφίσετε τον έναστρο ουρανό, θα χρειαστεί να αναλάβετε τον έλεγχο της μηχανής σας. Γι' αυτό, επιλέξτε τη Χειροκίνητη κατάσταση (Μ) και δοκιμάστε μερικές από τις διαφορετικές ρυθμίσεις που περιγράφονται παρακάτω:

• Ταχύτητα κλείστρου: Τα αστέρια κινούνται καθώς η Γη περιστρέφεται, οπότε αν θέλετε να καταγράψετε καθαρά τα φωτεινά τους στίγματα, ρυθμίστε την ταχύτητα κλείστρου από 6 έως 20 δευτερόλεπτα. Αν την αυξήσετε περισσότερο, θα καταλήξετε με ίχνη αστεριών.
• Διάφραγμα: Θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιήσετε μια ρύθμιση μεγαλύτερου διαφράγματος (ιδανικά, οποιαδήποτε από f/1.4 έως f/2.8· ωστόσο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και την τιμή f/4 αν δεν έχετε πρόσβαση σε γρήγορο φακό). Αυτό θα επιτρέψει την είσοδο όσο το δυνατόν περισσότερου φωτός στη μηχανή, διατηρώντας παράλληλα τον χρόνο έκθεσης σχετικά σύντομο. Να θυμάστε ότι το ευρύ διάφραγμα θα έχει ως αποτέλεσμα μικρό βάθος πεδίου, γεγονός που σημαίνει ότι οτιδήποτε υπάρχει στο άμεσο προσκήνιο δεν θα είναι εστιασμένο.
• ISO: Ο τρίτος παράγοντας που επηρεάζει την έκθεση των φωτογραφιών σας είναι η ρύθμιση ISO. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός ISO, τόσο πιο ευαίσθητος θα είναι ο αισθητήρας της μηχανής στο φως που εισέρχεται μέσω του διαφράγματος. Ωστόσο, αν το παρακάνετε, οι εικόνες σας θα αρχίσουν να φαίνονται «κοκκώδεις». Βεβαιωθείτε ότι είστε ικανοποιημένοι με το διάφραγμα και την ταχύτητα κλείστρου πριν πειραματιστείτε με τις ρυθμίσεις ISO. Δοκιμάστε αρχικά ένα ISO 1600 και ξεκινήστε τις προσαρμογές από εκεί για να δείτε πώς επηρεάζονται τα αποτελέσματα.

Η φωτογράφιση του νυχτερινού ουρανού μπορεί να δυσκολέψει τις δυνατότητες αυτόματης εστίασης οποιασδήποτε μηχανής. Εξετάστε το ενδεχόμενο να αλλάξετε σε χειροκίνητη εστίαση, γυρνώντας το διακόπτη AF/MF στο σώμα του φακού Canon. Αν ο φακός σας δεν διαθέτει τέτοιον διακόπτη, επιλέξτε MF στο μενού της μηχανής. Οι mirrorless μηχανές, όπως η Canon EOS R6 Mark III και η EOS R8, προσφέρουν προεπισκόπηση της σκηνής σε μεγέθυνση τόσο στο ηλεκτρονικό σκόπευτρο όσο και στην πίσω οθόνη, επιτρέποντας χειροκίνητη εστίαση με εξαιρετικά υψηλή ακρίβεια. Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι ότι η φωτεινότητα της εικόνας στο σκόπευτρο ενισχύεται αυτόματα.

Οι μηχανές με υψηλό αριθμό megapixel, όπως η Canon EOS R5 Mark II, μπορούν να έχουν ιδιαίτερα θετική επίδραση στη φωτογράφιση του νυχτερινού ουρανού, καθώς σας δίνουν τη δυνατότητα να καταγράψετε εξαιρετικά μικρές λεπτομέρειες κατά τη φωτογράφιση των αστεριών. Οι δυνατότητές τους μπορούν να κάνουν τα μικρότερα και λιγότερο φωτεινά αστέρια να είναι ευκρινώς ορατά, ενώ χωρίς αυτές, τα μικρά αστέρια μπορεί να μην φαίνονται καθόλου. Αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν θέλετε να εκτυπώσετε τις εικόνες σας με τον έναστρο νυχτερινό ουρανό*.

Οι φακοί με «γρήγορο» διάφραγμα είναι πάντα καλύτεροι για τη φωτογράφιση των αστεριών, χωρίς να χρειάζεται να κοστίζουν μια περιουσία. Για παράδειγμα, ο Canon RF 35mm F1.8 Macro IS STM αποτελεί έναν εξαιρετικό φακό αστροφωτογράφισης. Το μέτρια ευρύ οπτικό πεδίο αυτού του φακού χωράει ένα μεγάλο μέρος του νυχτερινού ουρανού, ενώ το γρήγορο διάφραγμα αφήνει να περάσει άφθονο φως και η οπτική σταθεροποίηση εικόνας δίνει τη δυνατότητα για νυχτερινές λήψεις χωρίς τρίποδο. Για ακόμη πιο ευρυγώνιες λήψεις του Γαλαξία, ο Canon RF 16mm F2.8 STM, ο Canon RF 24mm F1.8 MACRO IS STM ή ο εξαιρετικά λεπτός Canon RF 28mm F2.8 STM είναι ιδανικοί, καθώς συνδυάζουν ευρύ οπτικό πεδίο και γρήγορο διάφραγμα σε compact σώμα.

Αν προτιμάτε την ευελιξία ενός φακού ζουμ, ο Canon RF 24-105mm F4-7.1 IS STM φτάνει από ένα αρκετά ευρύ οπτικό πεδίο μέχρι την εστιακή απόσταση ενός τηλεφακού, που σημαίνει ότι μπορεί να λειτουργήσει τόσο ως φακός πορτραίτων όσο και ως φακός για φωτογράφιση της άγριας ζωής. Διαθέτει επίσης σταθεροποίηση εικόνας, για να μπορείτε να μειώσετε την ταχύτητα κλείστρου κατά τις λήψεις χωρίς τρίποδο. Για φωτογράφους που θέλουν ακόμη υψηλότερη ποιότητα σε αυτό το εύρος εστιακών αποστάσεων, ο Canon RF 24-105mm F4L IS USM προσφέρει τα επαγγελματικά οπτικά στοιχεία της Σειράς L και πλήρη προστασία από τις καιρικές συνθήκες.

Ο Canon RF 28-70mm F2L USM είναι ένας εντυπωσιακός στάνταρ φακός ζουμ για αστροφωτογραφία, με απίστευτα γρήγορο μέγιστο διάφραγμα f/2. Για ακόμη μεγαλύτερη μέγιστη ευρυγώνια ρύθμιση, όταν μερικά χιλιοστά έχουν μεγάλη σημασία, δοκιμάστε τον Canon RF 24-70mm F2.8L IS USM.

Ο Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM, ένας εξαιρετικά ευρυγώνιος φακός ζουμ, σας δίνει τη δυνατότητα να καταγράφετε τεράστιες εκτάσεις του νυχτερινού ουρανού, προσφέροντας ταυτόχρονα γρήγορες τιμές διαφράγματος και ευέλικτο εύρος ζουμ. Οι πιο φορητοί φακοί Canon RF 10-20mm F4L IS STM και Canon RF 14-35mm F4L IS USM αποτελούν καλές εναλλακτικές επιλογές, καθώς είναι μόλις ένα f/στοπ πιο αργοί και προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερο μέγιστο οπτικό πεδίο, ενώ ο Canon RF 16-28mm F2.8 IS STM είναι άλλη μία φωτεινή και ελαφριά επιλογή.

Αναμφισβήτητα ο καλύτερος φακός της Canon για αστροφωτογραφία, ο Canon RF 14MM F1.4L VCM συνδυάζει εξαιρετικά ευρύ οπτικό πεδίο με πολύ γρήγορο διάφραγμα, επιτρέποντάς σας να παγώνετε πιο εύκολα τις κινήσεις των αστεριών. Όπως και οι άλλοι φωτεινοί, ευρυγώνιοι υβριδικοί φακοί RF, αξιοποιεί τις προηγμένες οπτικές τεχνολογίες της Canon για να δημιουργεί υπέροχες, καθαρές φωτογραφίες του νυχτερινού ουρανού, ενώ επίσης είναι εξαιρετικά ελαφρύς, παρά τις εντυπωσιακές του δυνατότητες. Μάθετε περισσότερα για τους λόγους που οι φακοί RF σάς δίνουν πλεονέκτημα στις νυχτερινές λήψεις, στον οδηγό μας για τον καλύτερο εξοπλισμό Canon για φωτογράφιση υπό ασθενή φωτισμό*.

Αν αναζητάτε έναν ελαφρύ, οικονομικά προσιτό φακό ζουμ για μια mirrorless μηχανή APS-C, όπως η Canon EOS R100 ή η EOS R50, ο Canon RF-S 10-18mm f/4.5-6.3 IS STM προσφέρει εξαιρετικά ευρύ οπτικό πεδίο που δίνει εντυπωσιακές λήψεις του νυχτερινού ουρανού, ενώ ζυγίζει μόλις 150 γραμμάρια.

Αναβαθμίστε τις λήψεις του νυχτερινού ουρανού συμπεριλαμβάνοντας άλλα στοιχεία για να προσδώσετε περισσότερο οπτικό ενδιαφέρον – κτίρια, δέντρα, βουνά, αντανάκλαση σε λίμνες... είναι όλα καλές επιλογές. Ορισμένες φορές, στις εικόνες που περιλαμβάνουν μόνο αστέρια λείπει η προοπτική ή η προσωπικότητα· γι’ αυτό, να αναζητάτε πάντα κάτι μοναδικό που μπορείτε να αποτυπώσετε για να προσθέσετε ενδιαφέρον στην εικόνα σας.

Μια παραδοσιακή τεχνική για τη διατήρηση της ευκρίνειας σε μια σκηνή από το προσκήνιο έως το φόντο είναι η ρύθμιση του φακού στην υπερεστιακή του απόσταση. Υπάρχουν πολλές διαθέσιμες εφαρμογές για smartphone που μπορούν να υπολογίσουν αυτή την απόσταση για εσάς. Πολλοί σύγχρονοι φακοί δεν διαθέτουν κλίμακα απόστασης εστίασης, αλλά οι περισσότερες μηχανές Canon του Συστήματος EOS R μπορούν να εμφανίζουν την απόσταση εστίασης στο σκόπευτρο όταν χρησιμοποιούνται φακοί RF.

Ο έλεγχος διαφορετικών περιοχών στην πίσω οθόνη της μηχανής με προεπισκόπηση σε μεγέθυνση επιτρέπει χειροκίνητη εστίαση με ακρίβεια, αλλά λόγω του μικρού βάθους πεδίου σε μεγάλα διαφράγματα, ενδέχεται να μην είναι εφικτή η εστίαση σε ολόκληρη τη σκηνή. Μια εναλλακτική λύση είναι να τραβήξετε δύο ή περισσότερες λήψεις με διαφορετικές ρυθμίσεις εστίασης και έκθεσης, ειδικά προσαρμοσμένες για τις περιοχές στο προσκήνιο και στον μακρινό έναστρο ουρανό, και στη συνέχεια να τις συγχωνεύσετε σε μία εικόνα με ένα πρόγραμμα επεξεργασίας που προσφέρει μάσκες επιπέδων, όπως το Adobe Photoshop¹.

Αν προτιμάτε να αποτυπώσετε τα πάντα σε μία μόνο λήψη, αλλά οι περιοχές στο προσκήνιο είναι πολύ σκοτεινές, δοκιμάστε να τις φωτίσετε με μια μονάδα φλας όπως το Canon Speedlite EL-10, πυροδοτώντας το φλας μία ή περισσότερες φορές σε μια λήψη μακράς έκθεσης. Μπορείτε επίσης να γίνετε δημιουργικοί φωτίζοντας συγκεκριμένα αντικείμενα και περιοχές ενδιαφέροντος του προσκηνίου σε μια λήψη μακράς έκθεσης με ένα φακό ή ακόμη και με τους προβολείς του αυτοκινήτου σας.

Η καταγραφή φανταστικών γραμμών φωτός που δείχνουν την κίνηση των αστεριών είναι μια πρόκληση, αλλά μπορείτε να τελειοποιήσετε την τεχνική ακολουθώντας μερικά απλά βήματα. Ξεκινήστε με τον εντοπισμό του Βόρειου Πόλου, κάτι που μπορείτε εύκολα να κάνετε με τη χρήση μιας εφαρμογής με αστρικούς χάρτες στο smartphone σας. Σταθείτε έτσι ώστε ο Βόρειος Πόλος (ή ο Νότιος Πόλος, αν βρίσκεστε στο νότιο ημισφαίριο) να είναι το σημείο εστίασης της φωτογραφίας σας και, χρησιμοποιώντας μακρά έκθεση, θα σχηματιστεί ένα κυκλικό μοτίβο γύρω από μια κεντρική θέση. Να θυμάστε ότι για οποιαδήποτε λήψη μακράς έκθεσης, είναι σημαντικό να χρησιμοποιείτε τρίποδο για να αποφύγετε το θόλωμα της κίνησης.

Τα αστέρια δεν εκπέμπουν πολύ φως, γι' αυτό χρησιμοποιήστε υψηλή ταχύτητα ISO (800, 1600 ή υψηλότερη) για να αποτυπώσετε ευκρινή ίχνη αστεριών. Τραβήξτε μερικές δοκιμαστικές λήψεις πριν προσπαθήσετε να χρησιμοποιήσετε μεγάλο χρόνο έκθεσης, καθώς όσο υψηλότερο είναι το ISO τόσο πιο πιθανό είναι να έχετε «θόρυβο» στην εικόνα σας.

Αν και τα αστέρια χρειάζονται 24 ώρες για να ολοκληρώσουν μια πλήρη περιστροφή στον ουρανό, μπορείτε να πετύχετε ένα εφέ κυκλικών ιχνών αστεριών χρησιμοποιώντας μακρά έκθεση από 60 έως 90 λεπτά περίπου. Αν φωτογραφίζετε στο βόρειο ημισφαίριο, ο εντοπισμός του Πολικού Αστέρα στον νυχτερινό ουρανό θα σας δώσει ένα σημείο αναφοράς, γύρω από το οποίο τα αστέρια θα μοιάζουν σαν να περιστρέφονται.

Η χαμηλότερη ταχύτητα κλείστρου που διατίθεται σε πολλές μηχανές είναι 30 δευτερόλεπτα – συνεπώς θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε τη ρύθμιση έκθεσης Bulb στη Χειροκίνητη κατάσταση (Μ). Αυτή σας επιτρέπει να διατηρήσετε το κλείστρο ανοιχτό για όσο χρονικό διάστημα θέλετε. Εστιάστε στο άπειρο και, μόλις είστε έτοιμοι, δοκιμάστε μια έκθεση 30 λεπτών περίπου. Στη συνέχεια, εξετάστε ξανά τη λήψη σας. Ίσως χρειαστούν μερικές προσπάθειες και λίγη υπομονή, αλλά στο τέλος θα πετύχετε τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Μια άλλη επιλογή είναι να δημιουργήσετε ένα βίντεο time-lapse με τον νυχτερινό ουρανό. Αυτό μπορεί να γίνει χειροκίνητα, μέσω λήψης μιας σειράς στατικών εικόνων τις οποίες θα συνδυάσετε αργότερα σε ένα βίντεο. Ωστόσο, πολλές μηχανές Canon, όπως οι Canon EOS R6 Mark III, EOS R8 και EOS R50, διαθέτουν μια κατάσταση λήψης Ταινίας βαθμιαίας παρέλευσης χρόνου. Σε αυτή την κατάσταση χρησιμοποιείται ένα ενσωματωμένο ιντερβαλόμετρο για την αυτόματη λήψη εικόνων και μετά γίνεται συνδυασμός σε ένα αρχείο βίντεο, έτοιμο για κοινοποίηση.

Στερεώστε τη μηχανή σας σε τρίποδο και αλλάξτε σε Χειροκίνητη έκθεση στην κατάσταση βίντεο. Ορίστε ταχύτητα κλείστρου περίπου 20 δευτερόλεπτα ή λιγότερο και, στη συνέχεια, ρυθμίστε το διάφραγμα και το ISO για να επιτύχετε καλή έκθεση (οι τιμές f/4 και ISO 640 συνήθως αποτελούν καλό σημείο εκκίνησης). Τραβήξτε μια δοκιμαστική λήψη και ελέγξτε τα αποτελέσματα, κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές στις ρυθμίσεις έκθεσης.

Στη συνέχεια, επιλέξτε Λήψη ταινίας βαθμιαίας παρέλευσης χρόνου στο μενού και ορίστε το ιντερβαλόμετρο για διαδοχικές λήψεις περίπου κάθε δύο λεπτά. Ο συνολικός χρόνος λήψης για την ακολουθία εξαρτάται από τη διάρκεια που θέλετε να έχει το βίντεο time-lapse με τον νυχτερινό ουρανό, καθώς και από τον ρυθμό καρέ που επιλέγετε. Για παράδειγμα, μια ακολουθία με 60 λήψεις σε ρυθμό καρέ 30fps θα έχει ως αποτέλεσμα ένα βίντεο time-lapse δύο δευτερολέπτων.

Ένα καλοφτιαγμένο βίντεο time-lapse αστεριών μπορεί να είναι εκπληκτικό, με τον ουρανό να μοιάζει σαν να περιστρέφεται σταδιακά μπροστά στα μάτια σας. Αν είστε τυχεροί, ή σχεδιάσατε να κάνετε τη φωτογράφιση κατά τη διάρκεια μιας βροχής μετεωριτών, τα πεφταστέρια θα κατακλύσουν το κάδρο σας, ενισχύοντας το γαλαξιακό υπερθέαμα. Ανακαλύψτε πώς αποτυπώνουν οι επαγγελματίες αυτήν την θεϊκή εικόνα στον οδηγό μας για τη φωτογράφιση βροχής μετεωριτών*.


Σύνταξη: Matthew Richards και Marcus Hawkins


<sup>*Διατίθεται σε επιλεγμένες γλώσσες.
1. Οι επωνυμίες Adobe και Photoshop είναι εμπορικά σήματα κατατεθέντα ή εμπορικά σήματα της Adobe στις Ηνωμένες Πολιτείες ή/και σε άλλες χώρες.</sup>